Dziś Światowy Dzień bez Tytoniu

  • Adrian Wolanin
  • 2021-05-31 15:26:58
Dziś Światowy Dzień bez Tytoniu
  • Foto: https://pixabay.com/

Co roku, 31 maja obchodzimy Światowy Dzień Bez Tytoniu. Święto stanowi okazję do zwrócenia uwagi całego świata na powszechność nałogu palenia papierosów i jego negatywne skutki zdrowotne. Światowy Dzień bez Tytoniu został ustanowiony przez WHO w 1987 roku ze względu na rosnącą liczbę osób uzależnionych i pacjentów ze schorzeniami wywoływanymi przez palenie papierosów - głównie nowotworami płuc, przełyku, krtani, gardła czy trzustki. Na całym świecie po papierosy sięga regularnie ponad miliard osób. Jeśli nie zostaną podjęte pilne działania zapobiegawcze, do roku 2030 tytoń może doprowadzić do zgonu ponad 8 milionów ludzi!

Palenie i używanie tytoniu, a COVID-19

Naukowcy są zgodni – zarówno osoby palące papierosy, jak i wapujące (używające papierosów elektronicznych i ich nowatorskich wyrobów), znacznie ciężej przechodzą infekcje koronawirusem. Niektóre badania wskazują na wyższe ryzyko infekcji SARS-CoV-2 u osób palących, ale wszystkie dowodzą ciężkiego przebiegu COVID-19 i większej częstości zgonów z tego powodu u osób palących.

Epidemia tytoniu jest jednym z największych zagrożeń dla zdrowia publicznego, rocznie ponad 8 milionów ludzi na całym świecie umiera z powodu chorób odtytoniowych. Ponad 7 milionów tych zgonów jest wynikiem bezpośredniego używania tytoniu, a około 1,2 miliona jest skutkiem narażenia osób niepalących na bierne palenie. Ponad 80% z 1,3 miliarda palących  tytoń na całym świecie mieszka w krajach o niskim i średnim dochodzie, gdzie ciężar chorób i zgonów związanych z tytoniem jest największy. Używanie tytoniu przyczynia się do ubóstwa poprzez przekierowanie wydatków gospodarstw domowych na podstawowe potrzeby, takie jak żywność i schronienie, na tytoń.  Koszty ekonomiczne używania tytoniu są znaczne i obejmują znaczne koszty opieki zdrowotnej w leczeniu chorób spowodowanych używaniem tytoniu, a także utracony kapitał ludzki wynikający z chorobowości i umieralności związanych z tytoniem.

Palenie wciąż pozostaje największym wyzywaniem zdrowia publicznego także w Polsce. Nadal pali ponad ¼ dorosłych, przy czym częściej mężczyźni (31%) niż kobiety (21%). Największą częstość palenia notuje się wśród osób w średnim wieku – wśród osób w wieku 45-54 lat 35% pali tytoń, a wśród osób w wieku 33-64 lat odsetek ten wynosi 32%. Z powodu chorób odtytoniowych umiera rocznie około 70 tysięcy osób, co stanowi 17% wszystkich zgonów w Polsce. I chociaż systematycznie spada liczba osób palących tradycyjne papierosy, to jednak wzrasta popularność e-papierosów, szczególnie wśród młodych ludzi. Od 2011 r. sześciokrotnie wzrosła liczba polskich nastolatków, którzy próbowali e-papierosa. 30 proc. uczniów w wieku od 15 do 19 lat regularnie pali elektroniczne papierosy, a 60 proc. co najmniej raz ich próbowało. E-papierosy mają wiele kształtów i rozmiarów (niektóre wyglądają jak zwykłe papierosy, cygara lub fajki, inne przypominają pamięć USB, długopis lub przedmioty codziennego użytku). Atrakcyjny wygląd jest jednym z powodów dla których młodzież coraz częściej sięga po e-papierosy, natomiast ich stosowanie nie jest bezpieczne. Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom (Centers for Disease Control and Prevention – CDC) wprowadziło termin EVALI (e-cigarette, or vaping, product use associated lung injury – EVALI), aby opisać choroby i urazy płuc związane z używaniem e-papierosów lub waporyzacją. E-papieros to urządzenie elektroniczne  zasilane baterią lub akumulatorem, które za pomocą elementu grzewczego podgrzewa specjalny roztwór inhalacyjny, tzw. e-liquid, do temperatury ok. 200-300oC tworząc przy tym aerozol, dostarczany drogą inhalacji do układu oddechowego użytkownika. Zwykle zawiera substancje chemiczne i nikotynę, a więc psychoaktywną i toksyczną substancję, której zażywanie prowadzi do choroby przewlekłej, nazywanej fachowo „zespołem uzależnienia od nikotyny”. Warto wiedzieć, że na tym nie kończy się szkodliwy wpływ nikotyny na zdrowie. Nikotyna szkodzi m.in. naczyniom krwionośnym, niekorzystnie wpływa na rozwój płodu w okresie ciąży (np. na rozwój płuc), a także na rozwój mózgu u nastolatków i młodych dorosłych (do 25. roku życia), co może skutkować upośledzeniem funkcjonowania uwagi, pamięci oraz zdolności uczenia się. Nikotyna podnosi ciśnienie, doprowadza do wzrostu tętna, a ponieważ metabolizowana jest przede wszystkim w wątrobie, to obciąża również ten organ.

Naukowcy apelują, zarówno osoby palące papierosy, jak i wapujące (używające papierosów elektronicznych i innych nowatorskich wyrobów tytoniowych – typu „jool”, „vype”, „iqos”) znacznie ciężej przechodzą infekcję koronawirusem. Niektóre badania wskazują na wyższe ryzyko infekcji SARS-CoV-2 u osób palących, ale wszystkie dowodzą cięższego przebiegu COVID-19 i większej częstości zgonów z tego powodu u osób palących.

Palenie w odczuciu młodych ludzi podnosi poczucie własnej wartości i traktowane jest jako sposób radzenia sobie z różnymi problemami i napięciami. Na decyzję o rozpoczęciu palenia przez młodocianych bez wątpienia wpływają reklamy, które firmy tytoniowe kierują do tej grupy wiekowej. Działania mające na celu ochronę dzieci przed zgubnymi skutkami nałogu nikotynowego są wiec wyzwaniem dla rodziców, opiekunów, nauczycieli i pracowników ochrony zdrowia. Należy wykorzystać każdą okazję do kształtowania prawidłowej postawy młodych ludzi ukierunkowanej na zdrowy styl życia.

To doskonały moment na rzucenie palenia. Jeśli chcesz dowiedzieć się jak skutecznie rzucić palenie oraz uzyskać fachowe wsparcie w walce z nałogiem:

  • osoby chcące skorzystać ze wsparcia Poradni Antynikotynowej mogą dzwonić na infolinię 514 602 892. Udział w poszczególnych formach wsparcia jest także całkowicie bezpłatny
  • zadzwoń pod numer Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym: 801 108 108, 22 211 80 15. Poradnia jest czynna od poniedziałku do piątku w godzinach 9-21, a w soboty od 9-15

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Szczecinku  kolejny już  rok realizuje działania związane z obchodami Światowego  Dnia bez Tytoniu , którego celem  jest przede wszystkim zmiana klimatu społecznego i zachowania mieszkańców względem nikotyny.

Info: Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Szczecinku

Dodaj komentarz

Aby kontynuować, proszę zaznaczyć pole poniżej: